Rola dietetyka – odpowiednia dieta w alergii to klucz do opanowania wyrzutu histaminy, który aktywują wiosenne pyłki.
Wiosna to czas, kiedy wszystko budzi się do życia – drzewa wypuszczają pąki, trawa soczyście się zieleni, a my mamy ochotę na lżejszą dietę i nowalijki. Jednak dla wielu z nas ten piękny czas ma też drugą, mniej przyjemną stronę. Czy zdarzyło Ci się, że po zjedzeniu jabłka albo marchewki w słoneczny, wiosenny dzień, poczułaś dziwne swędzenie w gardle? To nie przypadek. To efekt „pomyłki”, jaką funduje nam nasz własny układ odpornościowy.
Dlaczego alergii jest coraz więcej?
Może masz wrażenie, że kiedyś o alergiach mówiło się rzadziej. Masz rację. Żyjemy w coraz większej sterylności, a nasz organizm, zamiast walczyć z prawdziwymi zagrożeniami, zaczyna „atakować” niewinne pyłki czy jedzenie. Co więcej, alergia pokarmowa może pojawić się nagle, nawet jeśli przez ostatnie 40 lat mogłaś jeść wszystko bez ograniczeń.
Biochemiczna pomyłka, czyli „reakcja krzyżowa”
Wyobraź sobie, że Twój układ odpornościowy to strażnik, który ma za zadanie wyłapywać wrogów. Wiosną, gdy w powietrzu unosi się mnóstwo pyłków drzew, strażnik ten jest niezwykle czujny i podenerwowany.
Problem polega na tym, że białka w niektórych owocach i warzywach są łudząco podobne do białek w pyłkach roślin. Gdy jesz jabłko w okresie pylenia brzozy, Twój organizm myśli: „Oho, to znowu ta brzoza!” i wszczyna alarm. To właśnie nazywamy reakcją krzyżową.
Najczęstsze wiosenne „pary” (kto z kim się krzyżuje):
Oto krótka ściąga, na co warto zwrócić uwagę, gdy pylą konkretne rośliny:
Pylą TRAWY (maj – lipiec): Twój organizm może „pomylić” je z pomidorami, mąką pszenną, melonem, pomarańczami czy roślinami strączkowymi (np. orzeszkami ziemnymi lub soją).
Pyli BRZOZA (marzec – maj): Możesz gorzej tolerować jabłka, gruszki, brzoskwinie, czereśnie, orzechy laskowe, seler oraz surową marchew.
Ponadto, smak słodki może wpływać na hormony regulujące apetyt, takie jak insulina. Spożycie dużych ilości cukru może prowadzić do wzrostu poziomu insuliny, która może wpływać na sygnały głodu i sytości, co może skutkować wzmożonym apetytem.
Co to jest zespół OAS? (Czyli te „iskry” na języku)
Najczęstszym sygnałem, że Twój organizm krzyżuje alergeny, jest tzw. Zespół Alergii Jamy Ustnej (OAS). Objawy pojawiają się zazwyczaj natychmiast po ugryzieniu surowego owocu lub warzywa:
uczucie „drapania” w gardle.
mrowienie lub swędzenie warg i języka,
lekka opuchlizna ust,
Dobra wiadomość: Większość tych „uczulających” białek ginie pod wpływem wysokiej temperatury. Jeśli surowe jabłko Cię uczula, to szarlotka lub kompot prawdopodobnie będą już zupełnie bezpieczne!
Co jeszcze wzmacnia alergię?
Nie bez winy jest też środowisko. Smog i spaliny sprawiają, że pyłki roślin stają się bardziej „agresywne”, a nasze błony śluzowe – słabsze i bardziej przepuszczalne dla alergenów. Dodatkowo stres, który towarzyszy nam na co dzień, może obniżać naszą odporność i sprawiać, że reagujemy na jedzenie gwałtowniej niż zwykle.
Nowoczesna pomoc: Diagnostyka molekularna
Jeśli nie wiesz, co Cię uczula, współczesna medycyna ma na to sposób. Zamiast tradycyjnych testów, które mówią tylko ogólnie „alergia na jabłko”, możemy wykonać diagnostykę molekularną. Pozwala ona sprawdzić, na które dokładnie białko w danym produkcie reagujesz. Dzięki temu dowiesz się, czy Twoja alergia jest tylko chwilowa (związana z wiosennym pyleniem), czy może jest poważniejsza i wymaga większej ostrożności przez cały rok.
Kilka słów na koniec
Wiosna powinna być czasem radości i nowej energii. Jeśli czujesz, że Twoja dieta i wiosenne pylenie nie idą w parze, nie martw się – to proces, który można zrozumieć i oswoić. Wiedza o tym, co dzieje się w Twoim ciele, to pierwszy krok do tego, by znowu cieszyć się posiłkami na świeżym powietrzu.
Skypala, I. J., et al. (2015). Sensitivity and specificity of Pollen Food Syndrome diagnosis. Journal of Allergy and Clinical Immunology.
Valenta, R., et al. (2015). Molecular Aspects of Allergens and Allergy. Annual Review of Immunology.
Sicherer, S. H., & Sampson, H. A. (2018). Food allergy: A review and update. Journal of Allergy and Clinical Immunology.
Hoffmann-Sommergruber, K. (2002). The pathogenesis of plant food allergy. International Archives of Allergy and Immunology.