Dieta bez kazeiny: zdrowie bez białka mleka.

Wzrastająca świadomość nietolerancji kazeiny i alergii na białko mleka krowiego motywuje dietetyków do kreowania zdrowych diet, uwzględniających różnorodne potrzeby żywieniowe.

Nietolerancja kazeiny i alergia na białko mleka to dwa różne, ale często mylone stany zdrowia, które wpływają na zdolność organizmu do przetwarzania białka mlecznego. Choć obie mogą wywoływać niepożądane objawy, ich mechanizmy i konsekwencje są odmienne.

Dietetyk kliniczny Białystok - dr Elżbieta Karpińska

Nietolerancja kazeiny polega na trudnościach z trawieniem kazeiny, głównego białka występującego w mleku. Brakujące enzymy lub inne czynniki utrudniają trawienie, prowadząc do objawów takich jak wzdęcia, bóle brzucha, czy biegunka. Jest to zazwyczaj reakcja na poziomie układu pokarmowego, bez zaangażowania układu odpornościowego.

Z kolei alergia na białko mleka krowiego jest reakcją układu odpornościowego na konkretne białka mleka, które organizm traktuje jako obce. Objawy alergii mogą być znacznie bardziej zróżnicowane, obejmując problemy skórne, trudności w oddychaniu, a nawet reakcje anafilaktyczne. Jest to stan, który może być wykryty za pomocą testów alergicznych.

Nietolerancja laktozy to stan, w którym organizm nie jest w stanie strawić cukru mlecznego, czyli laktozy. W odróżnieniu od nietolerancji kazeiny, która dotyczy trawienia białka mleka, nietolerancja laktozy wynika z braku enzymu laktazy, niezbędnego do rozkładu laktozy na proste cukry. Objawy nietolerancji laktozy zazwyczaj dotyczą układu pokarmowego i mogą obejmować wzdęcia, bóle brzucha, czy biegunkę. Oba stany, choć związane z mlekiem, mają różne przyczyny i objawy.

Kazeina jest jednym z głównych białek znajdujących się w mleku, zarówno u ludzi, jak i innych ssaków. Nietolerancja kazeiny oznacza, że organizm nie jest w stanie odpowiednio trawić tego białka. Może to wynikać z różnych przyczyn, takich jak brak enzymów potrzebnych do trawienia kazeiny (jak laktaza) lub nietolerancja samego białka.

Kiedy osoba jest nietolerancyjna na kazeinę, może doświadczać różnorodnych objawów, takich jak problemy trawienne, w tum wzdęcia, bóle brzucha, biegunka, niestrawność czy zaparcia. Problemy skórne. Mogą wystąpić wysypki skórne, trądzik czy swędzenie skóry. Oraz objawy związane z oddychaniem. Niektórzy mogą doświadczać zapalenia zatok, kataru, kaszlu czy duszności. Może pojawić się zmęczenie, bóle mięśni, zmiany nastroju czy problemy z koncentracją.

W Polsce testy diagnostyczne, w tym te związane z nietolerancją kazeiny, mogą być zlecone przez lekarza specjalistę, takiego jak alergolog lub gastroenterolog, w zależności od objawów i podejrzeń co do nietolerancji pokarmowej. Istnieją trzy rodzaje testów, które mogą być wykorzystane do diagnozowania nietolerancji lub alergii na białko mleka. Pierwszy z  ich to testy skórne. Polegają na nakłuwaniu skóry i nanoszeniu małych ilości alergenów, w tym kazeiny, aby sprawdzić reakcję organizmu. Drugi rodzaj testów to testy z krwi. Mogą obejmować badania, takie jak testy IgE (immunoglobuliny E) lub testy na przeciwciała IgG (immunoglobuliny G), które mogą pomóc w identyfikacji reakcji organizmu na kazeinę. Ostatni rodzaj to najrzadziej stosowane u dorosłych i najczęściej u dzieci testy eliminacyjno-prowokacyjne testy dietetyczne. To testy, w których okresowo eliminuje się konkretne białko mleka z diety, a potem wprowadza z powrotem, obserwując reakcję organizmu.

Eliminacja kazeiny z diety stanowi kluczowy element w radzeniu sobie z nietolerancją tego białka. Osoby cierpiące na tę nietolerancję unikają spożycia mleka, serów, jogurtów i innych produktów mlecznych. W przepadku nietolerancji laktozy, stosowanie suplementów enzymów, takich jak laktaza, może pomóc w trawieniu laktozy. Natomiast przy alergii na białko mleka, konieczne jest wyeliminowanie tego składnika z codziennej diety. Osoby z alergią na to białko muszą dokładnie unikać produktów zawierających go, gdyż nawet niewielkie ilości mogą wywołać reakcję alergiczną. Zarządzanie objawami alergii często wymaga stosowania leków przeciwhistaminowych, przeciwzapalnych.

Mleko w proszku lub kazeina, często wykorzystywane jako dodatek do żywności, mogą być obecne w wielu produktach spożywczych, nawet w tych, które na pierwszy rzut oka nie wydają się zawierać mleka. Oto przykłady produktów, w których mogą się one znajdować:

Chleb i bułki: Niektóre produkty piekarnicze mogą zawierać mleko w proszku jako dodatek poprawiający teksturę i smak.

Pączki i ciastka: Wypieki takie jak pączki, ciastka, babeczki czy drożdżówki mogą być przygotowywane z dodatkiem mleka w proszku dla lepszego smaku.

Sosy: Niektóre gotowe sosy, takie jak zapiekanki, sosy do makaronu czy dressingi do sałatek, mogą zawierać kazeinę jako zagęszczacz lub stabilizator.

Zupy: Niektóre zupy w proszku lub gotowe koncentraty mogą zawierać mleko w proszku jako składnik dodający kremowej konsystencji.

Cereal: Niektóre rodzaje płatków śniadaniowych, batoników czy mieszanki do przygotowania jogurtu mogą zawierać mleko w proszku jako dodatek do poprawienia smaku.

Jak również w czekoladach i słodyczach, lodach oraz w sorbety, ponieważ kazeina dodawana jest by uzyskać odpowiednią konsystencję. Niektóre burgery, frytki czy sosy w restauracjach fast food mogą zawierać mleko w proszku jako składnik.

Ważne jest dokładne czytanie etykiet produktów spożywczych, ponieważ mleko w proszku lub kazeina mogą być obecne pod różnymi nazwami, takimi jak “serwatka w proszku”, “białko mleka” czy “hydrolizowane białko mleka”. Odpowiednie zwrócenie uwagi na skład produktów jest kluczowe dla osób z nietolerancją kazeiny czy alergią na białko mleka, aby unikać niepożądanych reakcji.